Noorderlicht in Noorwegen: waar en wanneer je het ziet

11,7K

Het noorderlicht zie je in Noorwegen vooral boven de poolcirkel, van eind augustus tot eind maart, op heldere en donkere avonden. De beste plekken zijn Tromsø, Alta, Senja, de Lofoten en de Vesterålen. Garantie bestaat niet, maar met een paar nachten de tijd, een heldere lucht en een plek zonder straatverlichting is je kans goed.

Op deze pagina lees je waar en wanneer je het noorderlicht in Noorwegen ziet, hoe je je kans vergroot, of een cruise of georganiseerde reis iets voor je is en hoe het verschijnsel eigenlijk ontstaat.

Snel naar:

• In het kort
• Waar zie je het?
• Wanneer zie je het?
• Zo vergroot je je kans
• Cruise, reis of zelf regelen
• Hoe ontstaat het?
• Veelgestelde vragen

Noorderlicht in Noorwegen in het kort

Vraag	Kort antwoord
Waar?	In Noord-Noorwegen, boven de poolcirkel: Tromsø, Alta, Senja, Lyngen, de Lofoten, de Vesterålen, Bodø, Narvik, Kirkenes en Svalbard.
Welke maanden?	Van eind augustus tot eind maart. September, oktober, februari en maart zijn fijne maanden omdat de dagen dan nog niet volledig donker zijn.
Hoe laat?	Het kan de hele donkere periode, maar vaak is het het sterkst tussen 23.00 en 02.00 uur.
Hoeveel nachten?	Reken op minimaal drie à vier nachten. Met één nacht ben je volledig afhankelijk van het weer.
In Zuid-Noorwegen?	Heel soms, bij sterke zonneactiviteit. Voor een reis speciaal voor het noorderlicht kies je het noorden.

Waar zie je het noorderlicht in Noorwegen?

Het noorderlicht verschijnt in een ring rond de magnetische noordpool, de zogeheten poollichtovaal. Noord-Noorwegen ligt daar precies onder. Hoe verder je boven de poolcirkel komt, hoe vaker je het ziet. Op het kaartje hieronder zie je de zone waar het noorderlicht het vaakst voorkomt. Net buiten die zone kun je het bij sterke activiteit ook nog zien.

Tromsø: de makkelijkste keuze

Tromsø is de bekendste noorderlichtbestemming van Noorwegen. Er zijn directe vluchten vanaf Oslo, er is een groot aanbod aan excursies en je hoeft maar een halfuur de stad uit voor een donkere lucht. Het nadeel: in de winter is het er druk. Lees meer over de stad en de winteractiviteiten op onze pagina over Tromsø.

Rustiger alternatieven

• Alta in Finnmark ligt meer landinwaarts. Daardoor is het er vaak droger en helderder dan aan de kust.
• Senja en Lyngen liggen dicht bij Tromsø, met bergen en fjorden als voorgrond en veel minder licht van steden.
• De Lofoten en Vesterålen combineren noorderlicht met besneeuwde bergen en vissersdorpen. Het weer aan de kust wisselt snel. Meer daarover lees je bij de Lofoten in de winter.
• Bodø en Narvik zijn goed bereikbaar met het vliegtuig of de trein en liggen ook in de noorderlichtzone.
• Kirkenes en Svalbard zijn de verste opties. Op Spitsbergen is het midden in de winter ook overdag donker, zodat je daar soms zelfs ’s middags noorderlicht ziet.

Wanneer zie je het noorderlicht?

Voorwaarde is duisternis. In de zomer wordt het in Noord-Noorwegen niet donker door de middernachtzon, dus dan zie je niets. Het seizoen loopt ongeveer van eind augustus tot eind maart.

• September en oktober: lange avonden, maar nog geen strenge winter. Je kunt het noorderlicht combineren met herfstkleuren en een autorit zonder sneeuw.
• November tot half januari: de poolnacht. In Tromsø komt de zon van 27 november tot 15 januari niet boven de horizon. Je hebt dus veel donkere uren, maar weinig daglicht voor andere activiteiten.
• Februari en maart: sneeuw, langere dagen en nog steeds donkere nachten. Een populaire periode om noorderlicht te combineren met een huskytocht of sneeuwscootertocht.

Het noorderlicht kan de hele donkere periode verschijnen, maar vaak is het het sterkst rond middernacht, tussen 23.00 en 02.00 uur. Let ook op de maan: bij volle maan is de lucht lichter en valt zwak noorderlicht minder op. Sterk noorderlicht zie je dan nog wel.

De zon heeft een cyclus van ongeveer elf jaar. Volgens Visit Norway zitten we in een van de actiefste periodes van die cyclus, wat de kans op fel noorderlicht vergroot. Wil je het seizoen breder vergelijken met de rest van het jaar, kijk dan bij de beste reistijd voor Noorwegen.

Zo vergroot je je kans op noorderlicht

• Neem de tijd. Drie à vier nachten is een redelijk minimum. Een week geeft je veel meer speling voor slecht weer.
• Kijk naar de bewolking. Een heldere lucht is belangrijker dan de noorderlichtvoorspelling. De Noorse weerdienst yr.no toont per uur hoeveel bewolking er wordt verwacht.
• Gebruik een noorderlicht-app. Visit Norway raadt de app NorwayLights aan, die zonneactiviteit en weer combineert.
• Ga weg van het licht. In de stad zie je alleen fel noorderlicht. Een parkeerplaats of strand buiten de bebouwing maakt een groot verschil.
• Wees flexibel. Is het bij de kust bewolkt, dan is het landinwaarts soms helder. Lokale gidsen rijden daarom vaak naar de plek met de beste lucht, soms tot over de grens met Finland.
• Kleed je warm aan. Je staat vaak lang stil in de kou. Thermokleding, een muts, wanten en warme schoenen zijn geen overbodige luxe.

Foto’s maken? Met een statief en een lange sluitertijd van een paar seconden vang je veel meer kleur dan je met het blote oog ziet. Veel moderne telefoons hebben een nachtmodus die ook goed werkt, zolang je de telefoon stil houdt.

Noorderlicht zien: cruise, georganiseerde reis of zelf regelen

Zelf regelen

Vlieg naar Tromsø, Alta, Bodø of Evenes (voor de Lofoten), boek een accommodatie buiten het centrum en ga ’s avonds zelf op pad of sluit aan bij een lokale noorderlichtexcursie. Rijd je zelf in de winter, houd dan rekening met sneeuw, gladheid en korte dagen. Winterbanden zijn in Noord-Noorwegen in de winter geen overbodige luxe.

Met een cruise langs de kust

Hurtigruten en Havila varen het hele jaar langs de Noorse kust, ook tussen Tromsø en Kirkenes. Op zee heb je weinig lichtvervuiling en je ziet elke dag een andere plek. Het schip vaart wel volgens schema, dus je kunt niet uitwijken als het bewolkt is. Lees meer over een cruise naar het noorderlicht of vergelijk de cruises naar de Noordkaap.

Georganiseerde noorderlichtreis

Wil je niets zelf regelen, dan is een pakketreis met vlucht, verblijf en excursies het makkelijkst. Voigt Travel heeft bijvoorbeeld een achtdaagse noorderlichtreis naar Tromsø. Een week op dezelfde plek geeft je meerdere avonden kans, en de gids weet waar de lucht helder is.

Hoe ontstaat het noorderlicht?

De zon stoot voortdurend geladen deeltjes uit, en bij uitbarstingen op de zon zijn dat er extra veel. Het magnetisch veld van de aarde buigt die deeltjes af en leidt ze naar de gebieden rond de noord- en zuidpool. Daar botsen ze op zo’n 100 tot 300 kilometer hoogte met zuurstof- en stikstofatomen, die daardoor licht geven. Zuurstof zorgt voor het bekende groen en soms rood, stikstof voor blauw en paars.

Het noorderlicht heet officieel aurora borealis. Op het zuidelijk halfrond heet hetzelfde verschijnsel zuiderlicht, of aurora australis. Je ziet het als een zachte gloed, als bewegende bogen of als stralen die als gordijnen door de lucht golven.

Verhalen en onderzoek door de eeuwen heen

Lang voordat iemand wist wat het was, zochten mensen hun eigen verklaring. In veel culturen wordt het noorderlicht in verband gebracht met de geestenwereld. In de middeleeuwen zagen sommige Europeanen rood noorderlicht als voorteken van oorlog en bloedvergieten. Een Noorse tekst uit rond 1250 opperde dat het ijs op Groenland zoveel kracht had dat het het licht kon ontsteken. Anderen in Scandinavië vroegen zich af of het een weerspiegeling van de zee was, of zelfs van een school haring. De Cree in Noord-Amerika geloofden dat de geesten van overledenen in het noorderlicht dansten.

De wetenschappelijke doorbraak kwam in de negentiende eeuw. Rond 1840 onderzocht de Britse sterrenkundige en militair Edward Sabine magnetische stormen, die kompasnaalden deden afwijken. Die stormen vielen samen met het poollicht. Uit de metingen van een netwerk van meetstations bleek dat de stormen een cyclus hadden van tien à elf jaar, dezelfde cyclus als de zonnevlekken.

Het noorderlicht staat op nummer vijf in ons overzicht van de mooiste bezienswaardigheden van Noorwegen.